Akü Polarity Görevli Temizleme

Arabanın marşa basıldığında ağır dönmesi, farların rölantide sararması ya da bazen hiç tepki vermemesi her zaman akünün bittiği anlamına gelmez. Çoğu zaman sorun akünün kendisinde değil, kutup başlarında biriken beyaz-yeşil tozda saklıdır. Bu birikim elektriği iletmez; akü sağlam olsa bile marş motoruna gitmesi gereken akımı boğar. Neyse ki akü terminali temizleme işi, evde yarım saatte, birkaç basit el aletiyle yapılabilecek bakımların en başında gelir. Aşağıda hem neden bu birikimin oluştuğunu hem de kutup başlarını doğru sırayla sökmekten koruyucu kat uygulamasına kadar tüm adımları bulacaksınız.

Kutup Başlarında Oksitlenme Neden Oluşur?

Akü içindeki elektrolit, şarj ve deşarj sırasında az miktarda hidrojen gazı açığa çıkarır. Bu gaz kutup başlarının çevresindeki metalle ve havadaki nemle tepkimeye girince kurşun sülfat ve bakır tuzlarından oluşan tozlu bir tabaka bırakır. Renk de ipucu verir: artı kutupta genellikle mavi-yeşil, eksi kutupta beyaz-gri bir birikim görülür. Eksi kutupta yoğun beyazlaşma çoğu zaman akünün tam şarj olmadığına, artı kutuptaki yeşilliklerse aşırı şarj ya da hafif elektrolit kaçağına işaret eder.

Birikimin en sinsi tarafı yalıtkan olmasıdır. İnce bir tabaka bile bağlantı direncini artırır, alternatörün aküyü tam doldurmasını engeller ve zaman içinde aküyü kalıcı olarak yorar. Yani terminal temizliği yalnızca çalıştırma sorununu değil, akünün ömrünü de doğrudan etkiler. Bataryanın genel durumunu, elektrolit ve gerilim kontrolünü konu alan bakım rehberini de bu işle birlikte okumak faydalı olur.

Temizlik zamanı geldiğini gösteren belirtiler

• Kutup başlarında gözle görülen tozlu, kabuklu birikim
• Marşın soğuk havada belirgin şekilde ağırlaşması
• Motor çalışırken gösterge ışıklarının titremesi
• Kabloyu elle hafif oynattığınızda başlığın gevşek gelmesi
• Akü kapağı çevresinde nemli, yağlı bir katman

Hazırlık ve Güvenlik

Akü düşük gerilimli olsa da yüksek akım verir; ayrıca elektrolit sülfürik asit içerir. Bu yüzden aceleci davranmamak gerekir. Motoru durdurun, kontağı kapatın, anahtarı üzerinden alın ve mümkünse birkaç dakika bekleyin. Akünün yakınında sigara içmeyin, açık alev bulundurmayın.

İhtiyacınız olacak malzemeler oldukça mütevazıdır:

• 10 mm veya 13 mm anahtar (çoğu araçta kelepçe somunu bu ölçüdedir)
• Tel fırça ya da terminal fırçası
• Karbonat ve ılık su (bir bardak suya bir tatlı kaşığı)
• Eski diş fırçası, temiz bez, kâğıt havlu
• Lastik eldiven ve koruyucu gözlük
• Terminal koruyucu sprey veya gres

Karbonatlı su asidi nötralize ettiği için burada sirke ya da deterjan yerine bunu kullanmak önemlidir. Kola gibi çözümler dolaşımda anlatılır ama şeker kalıntısı bıraktığı için tercih edilmemeli.

Sökme, Temizleme ve Takma Sırası

Sıra hatası kısa devreye yol açabileceği için adımları atlamadan uygulayın.

1. Önce eksi (−) kutbu sökün. Somunu gevşetin, kelepçeyi hafifçe çevirerek yukarı doğru çıkarın. Zorlanırsa terminal çıkarıcı kullanın, asla kabloyu çekiştirmeyin.
2. Sonra artı (+) kutbu sökün. Çıkardığınız kabloyu gövdeye temas etmeyecek şekilde kenara yatırın.
3. Kuru birikimi mekanik olarak alın. Tel fırçayla kabuğu kırın, tozu bezle toplayın; solumamaya dikkat edin.
4. Karbonatlı suyu uygulayın. Diş fırçasıyla kutup başlarına ve kelepçelerin iç yüzeyine sürün. Köpürme, asidin nötralize olduğunu gösterir.
5. Durulayın ve iyice kurutun. Az miktarda temiz suyla silin, sonra kâğıt havluyla nem bırakmadan kurulayın.
6. Metal parlaklığını kontrol edin. Hem kutup direği hem kelepçe içi çıplak metal görünmeli; hâlâ mat lekeler varsa fırçalamaya devam edin.
7. Artı kutbu takın, ardından eksiyi. Somunları elle oturtup anahtarla sıkın; kelepçe elle çevrilmeyecek kadar sıkı olmalı, fazla kuvvet ise kurşunu ezer.
8. Koruyucu katmanı uygulayın. Terminal spreyini ya da ince bir gres tabakasını bağlantı tamamlandıktan sonra dıştan sürün.

Sık yapılan hatalar

Temizlikten Sonra Kontrol ve Süreklilik

Bağlantıları tamamladıktan sonra motoru çalıştırın. Marşın daha keskin döndüğünü çoğu araçta ilk denemede fark edersiniz. Bazı modellerde akü kesildiği için saat, radyo hafızası ya da cam otomatiği sıfırlanabilir; bunlar birkaç dakikada yeniden ayarlanır. Elinizde multimetre varsa motor kapalıyken 12,4–12,7 V, çalışırken 13,8–14,4 V aralığında değer görmelisiniz. Bu aralıkların çok altındaki değerler art